Dolm.nl

Verrassing in Leiden

Het Rijksmuseum van Oudheden heeft een mooie collectie prehistorische stukken. Het blijken niet alleen stenen objecten die uit het stenen tijdperk over zijn gebleven.

De voorwerpen krijgen context met een mooi vorm gegeven tijdlijn en wat videomateriaal. De oudste objecten zijn vermoedelijk zo’n 250.000 jaar oud. poppetjeVuistbijlen, schrapertjes, mesjes en pijlpuntjes van steen. Geen onverwachte items dus. Tot dat de objecten uit de nieuwe steentijd aan bod komen. Daar staat behalve de prachtige bandkeramiek een stuk bewerkt eikenhout van zo’n 12,5 centimeter. Volkomen gaaf, alsof het gisteren is gesneden en in de olie gezet; een houten popje van 5.300 voor Christus, destijds ergens bij het huidige Willemstad verstopt tussen de wortels van een boom. Armen en benen heeft hij niet. De ogen, neus, mond en zelfs de jukbeenderen zijn duidelijk herkenbaar. Of het een lach of een grijns is op zijn gezicht kan ik niet zien. De functie die het had is onbekend. Alles is mogelijk, van speelgoed tot tovermiddel.

In dezelfde ruimte ligt een lange boot die nog als zodanig herkenbaar is, evenals een meterslange fuik van twijgjes. Door dit soort objecten realiseer ik me dat het stenen tijdperk ook een tijdperk van andere materialen is geweest; hout, riet, botten, geweien, vlas.

Elders in het Rijksmuseum van Oudheden is een tijdelijke kindertentoonstelling over de ijstijd. De kleintjes hebben dikke pret met dierenvellen en ander illustratief materiaal. Schijnbaar opgezette wollige olifantjes en sabeltandtijgers creëren een spannend sfeertje. Terwijl de kinderen nerveus lachen sta ik met mijn neus tegen de vitrine die een handjevol replica’s herbergt van de kleine dikke vrouwenfiguurtjes met de ietwat misplaatste benaming ‘venussen’. Iets verder zie ik nagemaakte grottekeningen en ik probeer me voor te stellen hoe de kunstenaars 25.000 jaar geleden de koude wereld om hen heen probeerden te vatten in kleurstof, bot en steen. Ze deden het vast niet voor ons, maar het is wel prachtig dat ze zo een brug naar ons hebben geslagen en iets van hun belevingswereld hebben overgebracht.