Dolm.nl

Grebbeberg

Een 52 meter hoge stuwwal met schijnbaar loodrechte helling. Hij is ontstaan in de voorlaatste ijstijd en biedt een weidse blik op trage rivieren die langzaam door oneindig laagland gaan.

Grebbeberg

Grebbeberg

Het zuiden van de provincie Utrecht. Een loofbos niet ver van Rhenen. Dit is de door enorm natuurgeweld opgestuwde plek waar het ijs niet voorbij kwam. De grens. Tot het warmer werd. Diepe geulen verraden dat hier ooit enorme waterpartijen stroomden. Kiezels uit het hoge noorden bleven achter. Met enige fantasie zie ik het smeltwater zo de Nederrijn instromen. Achter me vermoed ik plots een slinkende en zich terugtrekkende ijsmuur, ooit zo hoog als de Eiffeltoren. Nederland bestaat nog niet.

Een tiental meter verder ligt andersoortig historisch sediment; een aarden wal uit de vroege middeleeuwen. Nederland bestond ook toen niet. Toch is er amper een Nederlandser plek denkbaar dan de Grebbeberg. Dat vanwege mei 1940. Het was toen een strategische plek voor de verdediging van ons land. Onze jongens hebben zich hier kranig geweerd. Weer was er een grens. Zo lang als het kon. Deze keer was er geen stoppen aan.

Naast de militaire begraafplaats bevindt zich een tentoonstellingsgebouw waarin de bezoeker op meeslepende wijze de strijd kan herbeleven. Het nabijgelegen monument herken ik van de televisiebeelden rond dodenherdenking. Voor het eerst zie ik de tekst – nee, voel ik de tekst – Den Vaderlant ghetrouwe blijf ick tot inden doet.

IJsgrens. IJstijd. Front. Nergens lopen niet-Nederland en wel-Nederland zo door elkaar als op de Grebbeberg.