Dolm.nl

Lexicon

Dolmen. Hunebed. Tumulus. Cairn. Grafheuvel. Menhir. Megaliet. Wat is het verschil tussen de betekenissen van deze termen en wat zijn de overeenkomsten?

Het is best lastig om te begrijpen wat er met de verschillende woorden voor steentijdmonumenten wordt bedoeld. Omdat de termen vaak door en naast elkaar gebruikt worden, heeft het even geduurd voor ik eruit dacht te zijn. En nog weet ik het niet zeker, want soms lees of hoor ik de woorden als ik ze niet kan plaatsen in de context waarin ze gebruikt worden. Meestal is het als volgt:

Een megaliet is een bouwsel van zware grote stenen, opgericht tussen 4000 en 2000 voor Christus. Letterlijk betekent het woord ‘grote steen’. Hunebedden zijn megalieten. En dolmen ook. Dolmen is het Bretonse woord voor ‘tafel van stenen’ en er worden meestal gewoon hunebedden mee aangeduid, maar dan in het buitenland. Ooit waren dolmen en hunebedden het middelpunt van grote grafheuvels, bestemd voor een of meerdere overledenen. Bovenop de grote stenen lag een omvangrijke versteviging van kleinere stenen. Dat is de cairn. Over de cairn lag aarde en steengruis en dat maakte de tumulus compleet. In Nederland zijn de kleinere stenen – en dikwijls ook de grote – hergebruikt, bijvoorbeeld in dijken, maar in het buitenland kan je nog enkele complete grafheuvels bekijken. Niet alle grafheuvels komen uit de Steentijd, want ook in Nederland heb je vaak vlakbij een hunebed nog grafheuvels uit latere tijden. Deze zijn meestal kleiner dan de oorspronkelijke heuvels uit de Steentijd.

IMG_2247

Steenkringen zijn ook megalieten, maar ze zijn nooit als grafheuvel gebruikt. En dan zijn er nog de menhirvelden en de alleenstaande menhirs. Sommige kringen hadden een astronomische functie. Menhirs hadden een religieuze functie, mogelijk in verband met de godincultus; er bestaan menhirs waar specifiek vrouwelijke vormen op zijn aangebracht. Menhir is het Bretonse woord voor ‘lange steen’. Obelix loopt ermee op zijn rug.

Zo zit het dus volgens mij. Nogmaals; wees niet verbaasd als deze termen incidenteel anders worden gebruikt.