Langsrazend trein- en autoverkeer. Klimmende kinderen. Uitgelaten honden. Soms is er zo veel leven rond en op een hunebed dat je bijna vergeet dat je op een plek bent die ooit veel heeft betekend voor het spirituele leven van onze voorouders. Kan je die vergane spiritualiteit ter plekke nog waarnemen? Ik probeer het in Valthermond.

Het wetenschappelijk antwoord is negatief. Hunebedden zijn enige oude steenstapels met hier en daar nog wat botten en scherven. Dat zijn tastbare overblijfselen uit het verleden, waarschijnlijk restanten van begrafenisrituelen en voorouderverering. Er bestaan aanwijzingen uit de antropologie dat ze voor speciale gelegenheden in en uit het hunebed gehaald werden om te participeren in de festiviteiten, maar zeker weten doen we dat niet; naar de godsdienstige en spirituele beleving van de hunebedbouwers kunnen we slechts raden.

Avebury

Susan Smit schreef een boekje over 100 spirituele plekken die je gezien moet hebben. De hunebedden staan er niet in. Aandacht voor Engelse, Schotse en Ierse steentijdmonumenten is er wel. Over Avebury – waar zesduizend jaar oude resten gevonden zijn – schrijft zij: “Zodra ik mijn ogen sluit om me af te stemmen op de oude energieën die hier hangen, voel ik me onmiddellijk opgetild. Het is of alsof ik al bevind in de toestand die ik normaal pas, bij uitzondering, na lang mediteren bereik. De energieën lijken van boven en beneden, van links en rechts te komen en met grote kracht door me heen te stromen. Het voelt verkwikkend en zuiver.”

Ik vind dit heel bijzonder. Zou het niet prachtig zijn als we onze kennis van en over onze verre voorouders niet alleen langs materiële weg, maar ook op spirituele manier tot ons konden nemen? Dat deze wijze voor overdracht niet voor iedereen is weggelegd blijkt wel als ik tienermeisjes met hun radio op een hunebed zie klimmen. Een uitbundige dans volgt. Opgewonden gezang en gegiechel klinkt over het landschap. Hier geen energie en kracht uit de oertijd. Slechts de opgewonden cadans van het nu. En dat gaat vaak zo bij deze spirituele plekken.

Valthe

Maar soms, in een stil bos of op een verlaten stukje hei, roepen de hunebedden iets speciaals bij me op. Bijvoorbeeld die keer in Valthe. Vol ontzag kijk ik daar naar zwijgende getuigen van een tijd dat een mens nog amper een ecologische voetafdruk achterliet en vocht voor zijn bestaan. De zon staat laag. Het avondrood kleurt de stenen. Ze lijken energieën op te roepen of af te geven. Tot het moment dat een golden retriever aan komt rennen en zijn achterpoot optilt. Dan zijn ze weg. En hoe ik mijn best ook doe, dat hele speciale gevoel komt niet meer terug. Ik probeer het te reconstrueren in verf; warme kleuren op de koude stenen. Een zinderende horizon. De bomen en struiken laat ik weg. Voor mij helpt het een speciaal moment opnieuw op te roepen.

Susan Smit; 100 Spirituele plekken die je gezien moet hebben, 2009 Prometheus Amsterdam. ISBN 978 90 446 1268 4, paperback, 440 pagina’s, kleur.

Written by HRWibier